Υπό τη σκιά της νέας γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή συνεδριάζει σήμερα το Eurogroup, με τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης να καλούνται να αξιολογήσουν τις οικονομικές επιπτώσεις της έντασης στις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις πιθανές συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία.

 

Η κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οδηγώντας σε απότομη άνοδο των τιμών και ενισχύοντας τους φόβους ότι η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ενεργειακών πιέσεων. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία της ευρωζώνης κινείται ήδη με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.

 

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, ο ρυθμός ανάπτυξης της ζώνης του ευρώ αναμένεται να κινηθεί περίπου στο 1,2% για το τρέχον έτος, επίπεδο που θεωρείται ιδιαίτερα εύθραυστο σε περίπτωση νέων εξωτερικών σοκ. Σε αυτό το περιβάλλον, μια παρατεταμένη άνοδος του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να περιορίσει περαιτέρω τις αναπτυξιακές προοπτικές.

 

Πιέσεις από τις αγορές ενέργειας

 

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται το πετρέλαιο. Η τιμή του Brent έχει ήδη ξεπεράσει τα 90 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Οι επενδυτές παρακολουθούν με ιδιαίτερη ανησυχία την κατάσταση στον Περσικό Κόλπο, καθώς η περιοχή αποτελεί έναν από τους βασικούς διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως.

 

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του συγκεκριμένου θαλάσσιου περάσματος μπορεί να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια προσφορά ενέργειας και να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.

 

Ήδη έχουν καταγραφεί περιορισμοί στη διέλευση δεξαμενόπλοιων, γεγονός που ενισχύει τις πιέσεις στις αγορές. Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι, σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη και προς τα 120 δολάρια το βαρέλι, εξέλιξη που θα είχε ευρύτερες επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία.

 

Παράλληλα, ισχυρή άνοδο καταγράφουν και οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Μέσα σε λίγες ημέρες σημειώθηκε άλμα άνω του 65%, με την τιμή της μεγαβατώρας να διαμορφώνεται περίπου στα 54 ευρώ, όταν πριν από τρεις μήνες βρισκόταν κοντά στα 26,5 ευρώ.

 

Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει για ακόμη μία φορά τον βαθμό εξάρτησης της Ευρώπης από τις εισαγωγές ενέργειας, καθώς και τη σημασία των υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.

 

Στο επίκεντρο οι δημοσιονομικές επιπτώσεις

 

Στη συνεδρίαση του Eurogroup, οι υπουργοί Οικονομικών αναμένεται να εξετάσουν κατά πόσο η νέα ενεργειακή αναταραχή μπορεί να επηρεάσει την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας τους επόμενους μήνες. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους μεταφέρεται άμεσα στην παραγωγή και στη βιομηχανία, επιβαρύνει τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και δημιουργεί νέες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

 

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετά κράτη-μέλη προσπαθούν να επαναφέρουν τα δημόσια οικονομικά τους σε πιο σταθερή τροχιά, στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, στο Eurogroup θα παρουσιαστούν σενάρια για την εξέλιξη των τιμών ενέργειας τους επόμενους μήνες, καθώς και για την επάρκεια των ευρωπαϊκών αποθεμάτων. Παράλληλα, θα εξεταστούν τρόποι καλύτερου συντονισμού των μέτρων στήριξης, ώστε να αποφευχθούν αποσπασματικές εθνικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά.

 

Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν και ειδικοί του ενεργειακού τομέα. Ο Christian Zinglersen, πρώην επικεφαλής του ευρωπαϊκού οργανισμού συνεργασίας των ρυθμιστικών αρχών ενέργειας, καθώς και ο Damian Cortinas, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, θα παρουσιάσουν εκτιμήσεις για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

 

Παράλληλα, οι υπουργοί θα εξετάσουν τις γενικότερες μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τις τελευταίες προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

 

Στην ατζέντα περιλαμβάνεται επίσης η παρουσίαση των βασικών προτεραιοτήτων οικονομικής πολιτικής της νέας κυβέρνησης της Ολλανδίας από τον υπουργό Οικονομικών της χώρας, Eelco Heinen.

 

Η συνεδρίαση αναμένεται να ολοκληρωθεί με την υιοθέτηση δήλωσης σχετικά με το δημοσιονομικό σχέδιο του Βελγίου για το 2026, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στις αυξανόμενες πιέσεις που δημιουργεί το διεθνές οικονομικό περιβάλλον.