Ισχυρότερο δίχτυ προστασίας απέναντι στις χρεωμένες κληρονομιές δημιουργεί το νέο κληρονομικό δίκαιο, αλλάζοντας έναν από τους βασικότερους κινδύνους που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κληρονόμοι να βρεθούν να πληρώνουν από τη δική τους περιουσία χρέη που άφησε πίσω του ο θανών.

 

Παράλληλα, για μια συγκεκριμένη κατηγορία κληρονόμων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μια κρίσιμη μεταβατική προθεσμία. Μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 2026 δίνεται η δυνατότητα να ενεργοποιηθεί εκ των υστέρων η προστασία του ευεργετήματος της απογραφής, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

 

Η ρύθμιση αφορά κληρονόμους προσώπων που είχαν αποβιώσει έως τις 22 Μαΐου 2026, ημερομηνία κατά την οποία δημοσιεύθηκε ο νέος νόμος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

 

Πρακτικά, δημιουργείται μια δεύτερη ευκαιρία για όσους δεν γνώριζαν ή δεν πρόλαβαν να δηλώσουν εγκαίρως ότι αποδέχονται την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής και σήμερα κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με οφειλές μεγαλύτερες από την αξία των περιουσιακών στοιχείων που κληρονόμησαν.

 

Ποιοι προλαβαίνουν την προθεσμία

 

Όσοι εμπίπτουν στη μεταβατική διάταξη μπορούν μέχρι τις 22 Νοεμβρίου να προσφύγουν στο δικαστήριο και να ζητήσουν τον διορισμό επιμελητή και πραγματογνωμόνων, ώστε να πραγματοποιηθεί απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας.

 

Η δυνατότητα δεν παρέχεται χωρίς όρους. Για να αξιοποιηθεί θα πρέπει, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, να μην έχει ήδη πραγματοποιηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου.

 

Παράλληλα, δεν θα πρέπει να συντρέχει κάποιος από τους λόγους που οδηγούν σε έκπτωση από το ευεργέτημα της απογραφής.

 

Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπου μετά τον θάνατο αποκαλύπτονται δάνεια, οφειλές προς το Δημόσιο ή άλλες υποχρεώσεις που ο κληρονόμος δεν γνώριζε όταν κλήθηκε στην κληρονομιά.

 

Με την απογραφή αποτυπώνεται το σύνολο τόσο των περιουσιακών στοιχείων όσο και των χρεών και δημιουργείται σαφής διαχωρισμός μεταξύ της κληρονομιαίας και της προσωπικής περιουσίας.

 

Τι ισχύει για την αποποίηση

 

Παράλληλα με τη μεταβατική ρύθμιση, συγκεκριμένες προθεσμίες εξακολουθούν να ισχύουν για όσους επιλέξουν να αποποιηθούν την κληρονομιά.

 

Ο κληρονόμος διαθέτει τέσσερις μήνες από τη στιγμή που πληροφορήθηκε ότι καλείται στην κληρονομιά και τον λόγο για τον οποίο αποκτά κληρονομικό δικαίωμα.

 

Για όσους κατοικούν στο εξωτερικό, η προθεσμία επεκτείνεται στο ένα έτος.

 

Όταν υπάρχει διαθήκη ή κληρονομική σύμβαση, η αντίστροφη μέτρηση δεν αρχίζει από την ημερομηνία θανάτου, αλλά από τη δημοσίευση της διαθήκης ή της σύμβασης.

 

Η τήρηση των προθεσμιών είναι κρίσιμη, καθώς η απραξία του κληρονόμου μπορεί να δημιουργήσει διαφορετικά έννομα αποτελέσματα ανάλογα με την περίπτωση.

 

Η μεγάλη αλλαγή από τις 16 Σεπτεμβρίου

 

Η ουσιαστικότερη ανατροπή του νέου πλαισίου ενεργοποιείται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, όταν τίθεται σε εφαρμογή ο βασικός κορμός των νέων διατάξεων.

 

Κεντρική αλλαγή είναι ο σαφής διαχωρισμός της κληρονομιαίας περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.

 

Με το νέο καθεστώς, ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με τα δικά του περιουσιακά στοιχεία για τις οφειλές που συνοδεύουν την κληρονομιά, εκτός εάν ο ίδιος δηλώσει ρητά ότι αναλαμβάνει αυτή την ευθύνη.

 

Η κληρονομιαία περιουσία θα αποτελεί ουσιαστικά ξεχωριστό οικονομικό σύνολο και θα ακολουθεί διαδικασία αυτοτελούς εκκαθάρισης.

 

Την εκκαθάριση θα αναλαμβάνει δικηγόρος-εκκαθαριστής, ο οποίος θα ορίζεται από το δικαστήριο. Μέσα από τη συγκεκριμένη διαδικασία θα καταγράφονται τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις και θα εξοφλούνται κατά προτεραιότητα οι πιστωτές του θανόντος.

 

Μόνο εφόσον μετά την εξόφληση των χρεών παραμένει θετικό υπόλοιπο, η εναπομείνασα περιουσία θα περνά στους κληρονόμους.

 

Αυτό σημαίνει ότι εάν, για παράδειγμα, μια κληρονομιά περιλαμβάνει ακίνητα και καταθέσεις συνολικής αξίας 150.000 ευρώ αλλά χρέη 200.000 ευρώ, η διαφορά των 50.000 ευρώ δεν θα μεταφέρεται αυτομάτως στην προσωπική περιουσία του κληρονόμου.

 

Με τον νέο μηχανισμό επιχειρείται έτσι να μπει τέλος στην περίπτωση κατά την οποία η αποδοχή μιας κληρονομιάς μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική παγίδα, επειδή οι οφειλές που τη συνοδεύουν υπερβαίνουν τελικά την πραγματική αξία της περιουσίας που αφήνει ο θανών.